Baran Baş
Rekabet Kurulu (“Kurul”), 18 Ekim 2024 tarihli 24-42/986-425 sayılı kararı ile Obilet Bilişim Sistemleri AŞ’nin (“Obilet”) tek kontrolünün BlaBlaCar ( “BlaBlaCar”) platformunun sahibi Fransa Comuto SA şirketi tarafından devralınması işlemine izin vermiştir[2].
Bu karar, Kurul’un işlemin ilgili pazarlara etkisini değerlendirmekle kalmaması, ayrıca (üçüncü kişi) Enuygun’un işleme dair itirazlarına dair de ciddi ve detaylı bir değerlendirme sunması nedeniyle dikkat çekicidir.
Bu bilgi notunda, hem Kurul’un işleme dair hem de Enuygun’un itirazlarına dair değerlendirmeleri ele alınmaktadır.
Kurul’un Obilet’in Tek Kontrolünün BlaBlaCar Tarafından Devralınmasına Dair Değerlendirmeleri
Devre konu Obilet, 2012 yılından beri faaliyet gösteren, İstanbul merkezli çevrimiçi otobüs, uçak, feribot biletleri ve araç kiralama karşılaştırması ve satışı ile otel rezervasyonları için çevrimiçi platform (“B2C”) hizmetleri sunan bir teşebbüstür. Obilet, ilgili altyapısı bulunmayan otobüs işletmecilerine bir envanter yönetimi ve biletleme altyapısı yazılımı (“IMS”) sunmaktadır. İlaveten Obilet, diğer B2C çevrimiçi biletleme platformları ve bazı çevrimdışı biletleme acentelerine, iştiraki Biletal İç ve Dış Ticaret AŞ aracılığı ile otobüs ve uçak yolculuk envanterini dağıtarak B2B dağıtım faaliyetlerinde bulunmaktadır. Obilet, internet sitesi ve mobil uygulaması üzerinden (Bulgaristan ve İspanya başta olmak üzere) birçok ülkede bilet satmakta ve müşteri destek hizmetleri sunmaktadır. İlaveten, Obilet Balkan ülkelerinde nispeten sınırlı ölçüde IMS hizmetleri sağlamaktadır. İşlem öncesinde Obilet, kurucuları olan Ali Yılmaz ve Yiğit Gürocak ile Digital East Fund ve European Bank for Reconstruction and Development (EBRD) tarafından ortak kontrol edilmektedir.
Devralan BlaBlaCar ise 21 ülkede yılda 26 milyon aktif üyenin yolculuklarını paylaşmasını (carpooling) sağlayan bir seyahat uygulamasıdır. BlaBlaCar’ın ana faaliyet kolu, yolculuk paylaşımı (carpooling) hizmeti olmakla birlikte, teşebbüsün otobüs hatlarının işletilmesi, otobüs biletlerinin çevrimiçi platformda satılması, otobüs envanter yönetimi için ERP ve IMS yazılımı sunulması (B2B çözümleri lisanslama) ve otobüs biletlerinin markasız “white label” internet sitelerine sunulması hizmetlerinde de faaliyeti bulunmaktadır. BlaBlaCar, Türkiye’de yalnızca “blablacar.com.tr” adlı platform üzerinden özel araçlarda yolculuk paylaşımlı seyahat (carpooling) hizmeti sunmaktadır ve BlaBlaCar’ın Türkiye’de herhangi bir iştiraki, bağlı kuruluşu, temsil ofisi bulunmamaktadır.
Kurul, ilgili işlem kapsamında tarafların Türkiye’de hâlihazırda yatay veya dikey nitelikte örtüşen faaliyetleri bulunmadığı değerlendirmesini yapmıştır. Küresel ölçekte ise tarafların otobüs IMS ve otobüs B2C pazarlarındaki faaliyetleri arasında yatay bir örtüşme olduğu; BlaBlaCar’ın otobüs hattı işletmeciliği, otobüs IMS pazarlarındaki faaliyetleri ile Obilet’in otobüs B2B ile otobüs B2C faaliyetleri arasında dikey bir örtüşme meydana gelebileceği tespiti yapılmıştır. Ek olarak, Obilet’in B2B faaliyeti ile BlaBlaCar’ın B2C faaliyeti arasında da dikey bir örtüşme meydana gelebileceği saptaması yapmıştır. Ancak, İlgili Pazar Kılavuzu’nun 20. paragrafında yer alan “İnceleme konusu işlem gerek ürün gerekse de coğrafi açıdan olası alternatif pazar tanımları çerçevesinde rekabet açısından endişeler yaratmıyor ya da alternatif tanımlar açısından rekabeti bozucu bir etki söz konusu oluyorsa pazar tanımı yapılmayabilir” ifadesinden yola çıkılarak, değerlendirmelere herhangi bir etkisi olmayacağı için herhangi bir ilgili ürün pazarı ve ilgili coğrafi pazar tanımlaması yapılmamıştır.
Kurul BlaBlaCar’ın faaliyet alanları veya iştirakleri ile Obilet’in faaliyetleri arasında Türkiye’de hâlihazırda herhangi bir yatay veya dikey ilişki bulunmadığı, dolayısıyla ilgili işlem sonucunda Türkiye bakımından yoğunlaşmanın artmayacağı kanaatine ulaşmıştır.
İşlemin potansiyel yatay etkiler bağlamında, BlaBlaCar’ın halihazırda Türkiye’de otobüs IMS ve B2C pazarlarında aktif olmaması ve bu pazarlara girme yönünde bir gelecek planı da olmadığı dikkate alınmıştır. Buna karşın, Kurul potansiyel rekabet etkilerini de göz önüne almış; potansiyel bir rakibin devralma yoluyla pazara girmemesi halinde, rekabetin zedelenip zedelenmeyeceğini analiz etmiştir. BlaBlaCar’ın gelecekte Türkiye’de bu alanlara yönelik planının olmadığı ve Obilet’in kendi yapısıyla faaliyetine devam edeceği dikkate alınarak, potansiyel rekabet kaybının sınırlı olacağı değerlendirilmiştir.
İşlemin potansiyel dikey etkileri ise pazar kapama etkisi yaratma riskinin bulunup bulunmadığı yönünden incelenmiş,BlaBlaCar’ın Türkiye’de muhtemel dikey örtüşen pazarlarda mevcut faaliyetinin olmaması ve gelecekte de bu pazarlarda faaliyet göstermeyi planlamaması sebebiyle bu riskin oldukça düşük olduğuna ve dikey etkilenen pazarlardaki potansiyel rekabeti kısıtlayıcı etkisinin ihmal edilebilir seviyede olduğuna işaret edilmiştir.
İlaveten, Kurul işlemin potansiyel rekabet üzerindeki etkilerini değerlendirirken 24-33/815-345[3] ve 23-27/521-177[4] sayılı Kurul kararları ile Obilet’ten alınan taahhütleri de göz önünde bulundurmuş ve işlemin Türkiye’de yatay ve dikey etkilenmesi muhtemel pazarlar üzerinde rekabeti kısıtlayıcı bir etki doğurmayacağı sonucuna varmıştır.
Enuygun’dan İtiraz: “Durun, siz birleşemezsiniz!”
Kararın en dikkat çekici yönlerinden biri, Enuygun tarafından yapılan ayrıntılı itiraz başvurusunun Kurul tarafından çok katmanlı bir incelemeye tabi tutulmasıdır. Enuygun, Obilet’in halihazırda faaliyet gösterdiği bazı pazarlarda hakim durumda olduğunu ve potansiyel rakip girişlerini zaten kısıtladığını, işlemle birlikte pazardaki yoğunlaşmanın artacağını, girişlerin daha da zorlaşacağını, veri güvenliği risklerinin ve tüketici refahı açısından olumsuz sonuçların ortaya çıkacağını iddia etmiştir.
Kurul bu iddiaların her birini sırayla ele almış, gerek önceki kararlarında Obilet’ten alınan taahhütler gerekse bu taahhütlerin yeni devralan taraf olan BlaBlaCar için de bağlayıcı olduğunu vurgulayarak endişeleri bertaraf etmiştir. Tüketici refahı, fiyat artışı ve inovasyon kaybı gibi etkilerle ilgili şikâyetler hakkında ise, Kurul tarafından bu endişelerin somut bir rekabet ihlali ya da işlemle doğrudan bağlantı kurulamayacak soyut varsayımlar olduğu, dolayısıyla dayanaktan yoksun olduğu ifade edilmiştir.
Veri güvenliği ve kişisel verilerin aktarımına dair endişeler ise Kurul tarafından 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında olduğu belirtilerek reddedilmiş; rekabet hukukunun yalnızca bu verilerin bir rekabet parametresi haline gelmesi halinde devreye gireceği açıklanarak yetki sınırına sadık kalınmıştır.
Kurul, kararının sonunda mevcut taahhütlerin hem devrelan BlaBlaCar tarafından kabul edileceğini, hem de önceki kararlarda belirtildiği gibi bu taahhütlerin etkinliğinin periyodik raporlama mekanizmaları ile denetleneceğini vurgulamıştır. Gerektiğinde Kurul’un soruşturma başlatma, idari tedbir alma ve para cezası uygulama gibi yetkilerinin saklı olduğu ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, bu kararla birlikte Rekabet Kurulu, sadece bir devralma işlemini değerlendirmemiş; aynı zamanda üçüncü taraf şikayetlerinin esasına girerek bunları gerekçeli ve sistematik biçimde cevaplamıştır.
[1] Baş | Kaymaz Hukuk Bürosu’nun harici rekabet hukuku danışmanı olan Av. Gülce Korkmaz, Bilkent Üniversitesi’nde tamamladığı yüksek lisansının ardından, (Almanya) Lüneburg Leuphana Üniversitesi Hukuk Fakültesi bünyesinde Joachim Herz Vakfı’nın burslu doktora araştırmacısı olarak rekabet hukuku alanında doktora çalışmalarını sürdürmektedir.
[2] Kurul’un 18 Ekim 2024 tarihli ve 24-42/986-425 sayılı gerekçeli kararı için bkz.
[3] Kurulun, Biletal İç ve Dış Ticaret AŞ’nin Obilet tarafından devralınması işlemine ön inceleme aşamasında koşullu izin verilmesine ilişkin 01.07.2021 tarihli ve 21-33/449-224 sayılı kararının, Ankara 7. İdare Mahkemesinin 14.04.2023 tarihli ve 2121/2600 E. ve 2023/758 K. sayılı kararı ile iptal edilmesi üzerine başlattığı nihai inceleme kapsamında Obilet tarafından sunulan taahhütlerin değerlendirdiği 15.08.2024 tarihli ve 24-33/815-345 sayılı kararı için bkz.
[4] Kurulun 16.06.2022 tarih ve 22-27/433-M sayılı, 13.10.2022 tarih ve 22-47/683-M sayılı kararları uyarınca Obilet hakkında yürütülmekte olan soruşturma kapsamında Obilet tarafından sunulan taahhütleri değerlendirdiği 15.06.2023 tarihli ve 23-27/521-177 sayılı gerekçeli kararı için bkz.
Baş | Kaymaz Hukuk Bürosu olarak uzman ve deneyimli avukatlarımızla hem ulusal hem de çok uluslu şirketlere rekabet hukuku alanlarında kapsamlı danışmanlık ve temsil hizmetleri sunuyoruz.
Daha detaylı bilgi almak için Avukat Baran Baş ile buradan iletişime geçebilirsiniz.
